Door Wilco Zoetekouw
In moderne operatiekamers is het gebruik van röntgenstraling – bijvoorbeeld bij orthopedische ingrepen, trauma-operaties of vaatchirurgie – niet meer weg te denken. Het biedt precisie, snelheid en controle. Tegelijkertijd brengt straling risico’s met zich mee voor het OK-team. Omdat straling onzichtbaar is, is de kans groot dat blootstelling niet of pas te laat wordt opgemerkt.
Realtime dosimetrie, zoals mogelijk gemaakt door de RaySafe i3, helpt om deze risico’s zichtbaar, meetbaar en beheersbaar te maken. In deze blog lees je hoe dit systeem werkt, hoe het straling visualiseert in de OK, en vooral hoe het bijdraagt aan bewustwording én veiligheid op de werkvloer.
1. De werking: realtime meten in een dynamische OK-omgeving
De operatiekamer is een dynamische en vaak drukke ruimte, waarin verschillende zorgprofessionals nauw samenwerken. Juist hier is het cruciaal om inzicht te hebben in persoonlijke stralingsbelasting, zeker wanneer er gebruik wordt gemaakt van mobiele C-boog-systemen of andere beeldvormende apparatuur.
Slimme badges voor realtime meting
Met de RaySafe i3 draagt elk teamlid een persoonlijke dosimeter (badge), bijvoorbeeld op de borst, voet of op het been – afhankelijk van iemands positie en rol. De dosimeter registreert continu de straling en stuurt deze informatie direct naar een centrale monitor in de OK. De badge:
– Activeert automatisch bij beweging
– Is instelbaar per persoon (functie, dosislimiet, positie en kleur op scherm)
– Is compatibel met beschermende kleding
– Heeft vervangbare batterijen met waarschuwing bij lage spanning
Deze flexibiliteit is ideaal voor het OK-team, waar posities tijdens een procedure kunnen wisselen.
Monitor geeft direct inzicht
De monitor in de OK toont realtime de stralingsdosis per persoon. Maximaal acht badges worden tegelijk weergegeven, met duidelijke kleurcodering:
– Groen: veilige dosis (< 0,2 mSv/h)
– Geel: verhoogd (0,2 – 2,0 mSv/h)- Rood: te hoog (2,0 – 20,0 mSv/h)
Mochten er meer badges in de kamer zijn, dan slaat de monitor deze gegevens wel op. De metingen zijn alleen dan niet zichtbaar op het scherm.
Daarnaast toont het systeem ook de opgebouwde dosis en piekwaarden, wat vooral waardevol is bij langere ingrepen of herhaalde blootstelling op één dag. Via het touchscreen kun je direct aanvullende informatie opvragen, bijvoorbeeld bij overdracht of evaluatie.
2. Visualiseer straling: het onzichtbare zichtbaar maken
Een groot risico in de OK is dat straling letterlijk ‘onzichtbaar’ is. Je hoort of voelt het niet, en je merkt pas achteraf (soms maanden of jaren later) de gevolgen. Realtime dosimetrie maakt datgene zichtbaar wat normaal verborgen blijft – precies op het moment dat je het nodig hebt.
Direct feedback op houding en positie
In een operatiekamer beweegt het team voortdurend: positioneren van apparatuur, bijstaan van de chirurg, het ondersteunen en helpen van de patiënt, draaien rond het bed. Elke beweging heeft invloed op de blootstelling aan straling. Met realtime dosimetrie zie je direct:
– Of je te dicht bij de bron staat
– Of loodbescherming effectief is ingezet
– Welke werkhouding leidt tot hogere stralingsbelasting
Een voorbeeld: een OK-assistent die zich tijdens doorlichting kortstondig naast de C-boog positioneert, ziet op de monitor direct een verhoging van de blootstelling. Door vervolgens een stap terug te zetten of beter achter het loodglas te blijven, daalt de waarde onmiddellijk. Die visuele feedback leidt direct tot veiliger gedrag.
Intuïtieve kleurcodering voor drukke omgevingen
De kleurcodering op de monitor (groen-geel-rood) is bijzonder effectief in een veeleisende werkomgeving als de OK. Je hoeft geen ingewikkelde cijfers te interpreteren – een rode balk is genoeg om alert te zijn. Dit maakt het systeem zeer toegankelijk voor zowel vaste OK-teams als tijdelijke of roulerende collega’s.
3. Creëer bewustwording: van realtime inzicht naar gedragsverandering
Het echte voordeel van realtime dosimetrie in de OK ligt niet alleen in het meten, maar in wat je met die informatie doet. Het creëert bewustzijn en zet aan tot verandering, zowel bij individuen als op teamniveau.
Stralingsveiligheid als gedeelde verantwoordelijkheid
In de hectiek van de OK staat patiëntveiligheid uiteraard voorop. Maar stralingsveiligheid mag daar geen ondergeschoven kindje zijn. Realtime dosimetrie maakt het mogelijk om stralingsveiligheid integraal onderdeel van het werkproces te maken:
– Tijdens de ingreep zie je wat je eigen gedrag doet met stralingsbelasting
– Na de ingreep kun je samen analyseren waar pieken ontstonden
– Met die inzichten verbeter je werkhouding, beschermingsmiddelen en taakverdeling
Praktijkvoorbeeld: optimalisatie door inzicht
In een Nederlands ziekenhuis werd realtime dosimetrie gebruikt om blootstellingsverschillen tijdens orthopedische operaties te analyseren. Eén OK-assistent bleek structureel meer straling te ontvangen dan collega’s. Na evaluatie met het RaySafe-systeem bleek dat de assistent vaak voorovergebogen over de patiënt werkte – dicht bij de C-boog – en zonder gebruik van een mobiel loodscherm.
Door kleine gedragsaanpassingen, zoals het gebruik van een extra loodscherm en betere positionering, werd de blootstelling drastisch verminderd. Het team gaf aan dat het realtime inzicht hielp om bewust en onderbouwd keuzes te maken. Zo ontstond een proactieve houding ten aanzien van stralingsveiligheid.
Conclusie: realtime dosimetrie als essentieel hulpmiddel in de OK
In een operatiekamer draait alles om precisie, samenwerking en veiligheid. Maar stralingsrisico’s blijven vaak onderbelicht – letterlijk én figuurlijk. Realtime dosimetrie met de RaySafe i3 brengt hierin verandering. Door directe visuele feedback en achteraf analysebare gegevens ontstaat een krachtige combinatie van inzicht, bewustwording en gedragsverbetering.
Of je nu chirurg, anesthesieassistent, OK-verpleegkundige of technicus bent – realtime dosimetrie helpt je om straling serieus te nemen en actief te reduceren. Het maakt het verschil tussen ‘weten dat er risico’s zijn’ en ‘zien wat jij eraan kunt doen’.
RaySafe i3 brengt stralingsveiligheid tot leven – precies daar waar het telt: in de operatiekamer.
Meer weten of een demonstratie op locatie aanvragen? Neem contact met ons op.
