Het ontwerpen, inrichten en verbeteren van een operatiekamer (OK) is een kostbaar en tijdrovend proces. Zolang de ruimte nog niet is gebouwd en ingericht, is het lastig om alle consequenties van keuzes te overzien. Op het gebied van OK inrichting bestaat daarnaast weinig evidence. Dit is de aanleiding voor de ontwikkeling van een OK-simulator in Soesterberg.
Inleiding
De OK-simulator is in feite een experimenteeromgeving voor ziekenhuizen, adviseurs en bedrijfsleven. Dankzij de faciliteit kan iedereen die bij de bouw of verbouw van een OK betrokken is, de ruimte inrichten en levensecht ervaren, testen, evalueren en verbeteren. De ruimte heeft verplaatsbare wanden, pendels, apparatuur en monitoren, waardoor elke mogelijke inrichting na te bouwen is. Een dergelijke flexibele faciliteit is uniek in Europa. TNO is samen met diverse leveranciers van ziekenhuizen (Bussman, CFP Engineering, Elektro Klessens & de Koning, G & A interieurbouw, Lycalux, Medexs, Metaflex, New Compliance, Siemens, Stöpler, Admeco) en UMC Utrecht de grondlegger van deze OK-simulator. Door de samenwerking met verschillende leveranciers kan de ruimte, de inrichting en de geplaatste medische apparatuur steeds worden aangepast aan de laatste innovatieve concepten en de wensen van de gebruikers.De flexibele opstelling maakt het bovendien mogelijk om de omgeving in te zetten voor andere toepassingen, zoals het ontwerpen of optimaliseren van behandel- en operatiekamers voor de eerstelijnszorg, intensive care, spoedeisende hulp, patiëntenkamers en andere zorg gerelateerde ruimtes.
Methode
Het is verstandig om vroeg in het ontwerpproces inzicht te krijgen in de gemaakte keuzes en nieuwe werkwijzen door deze te kunnen simuleren. De ervaring leert dat daarmee ontwerpfouten of onnodige uitgaven worden voorkomen.De OK-simulator is een fysieke ruimte waarvan twee van de vier wanden verplaatsbaar zijn. Daardoor is het mogelijk een OK te representeren van verschillende afmetingen. Aan het roosterplafond kunnen pendels en operatielampen op elke gewenste plek worden gepositioneerd en de afmeting van het plenum kan worden gesimuleerd.Ook de ICT-ondersteuning kan worden ingericht. In de OK-simulator kunnen operaties, processen en procedures nagespeeld worden. De simulator laat daarmee gebruikers, leveranciers en ontwerpers ervaren hoe de keuzes in de praktijk werken. De OK-simulator is daarnaast voorzien van camera’s, waardoor achteraf patronen en processen kunnen worden geanalyseerd.
OKs zijn veeleisende en dynamische omgevingen waar OK-personeel vaak snelle en complexe beslissingen moet nemen.Met deze unieke faciliteit kunnen nieuwe concepten en ideeën worden ontwikkeld en getest. De ontwikkelingen inde chirurgische zorg gaan razendsnel. OK’s moeten steeds efficiënter worden in het uitvoeren van standaard ingrepen, maar ook ondersteuning bieden aan specialistische operaties. Er is ook een toenemende vraag naar hybride OK’s waar een grote variëteit aan ingrepen plaats moeten kunnen vinden en allerlei apparatuur in verschillende opstellingen overzichtelijk moet kunnen worden gepositioneerd.
Daarnaast krijgt OK-personeel steeds meer informatie van allerlei verschillende bronnen en sensoren die data genereren. De vraag hoe OK-personeel het beste ondersteund kan worden door technische middelen komt steeds vaker naar voren. Welke informatie is relevant? Hoe moet dit gepresenteerd worden? Hoeveel beeldschermen zijn het beste? Moet je alles op één scherm zien te krijgen of is het presenteren van veel informatie op meerdere schermen beter? Het antwoord daarop is uiteraard niet zo maar te geven. Dat hangt sterk af van de werkprocessen, gewenste veiligheid, snelheid, maar bijvoorbeeld ook competentie van het personeel.Om te zorgen dat de inrichting optimaal is afgestemd op de processen en procedures, is het handig om te kunnen experimenteren en samen te leren. Wat werkt wel en wat werkt niet? In combinatie met expertise op het gebied van patiëntveiligheid, infectiebestrijding, luchtkwaliteitsmetingen, team presteren en Evidence Based Healthcare Design maakt dit een integrale oplossing mogelijk waarmee een omgeving wordt gecreëerd waarin medewerkers efficiënt, effectief en veilig kunnen (samen)werken.
Resultaat en conclusie
De OK-simulator helpt stakeholders zich gezamenlijk een oordeel te vormen over wat een goede OK is. De OK-simulator betekent een belangrijke stap voorwaarts voor besluitvorming rond de inrichting van een OK. Het hoofd OK, dat gewend is om zijn medewerkers in de besluitvorming te betrekken, zal zien dat discussies sneller kunnen worden afgerond.
Door dit proces in een simulator te laten plaats vinden, wordt steeds meer kennis en inzicht op het gebied van ontwerp en inrichting van OK’s opgedaan. Dit maakt het mogelijk om een kenniscentrum te vormen waar de inzichten en ervaringen van ziekenhuizen, architecten en leveranciers gebundeld en gedeeld worden. De wetenschappelijke inzichten en ervaring die worden opgedaan met de OK-simulator, worden gedeeld met het bedrijfsleven, dat deze inzichten vervolgens kan verwerken in innovatieve producten of technologieën. Die innovaties kunnen weer worden toegepast in de omgeving.
